Bolesti disajnih organa

Sistem organa za disanje

sistem-organa-za-disanjeDisanje (respiratio) je unošenje vazduha disajnim putevima do pluća u kojima se vrši razmena ugljen-dioksida iz krvi sa kiseonikom iz vazduha. Sistem organa za disanje sačinjava skup disajnih puteva i pluća.

Disajni putevi se dele na gornje i donje.

U gornje disajne puteve ubrajaju se no­sna duplja (cavitas nasi) sa pridodatim sinusima (sinus paranasales), ždrelo (pharynx), kao i usna duplja (cavitas oris). Udahnuti vazduh iz nosne duplje dospeva do ždrela. Usta su pomoćni disajni put.

U donje disajne pu­teve spadaju grkljan (larynx), dušnik (trac­hea), glavne dušnice (bronchi pulmonales) i njihove grane koje su u sastavu pluća.

Gornji disajni putevi se nalaze u predelu glave a donji su smešteni u vratu i grudnoj duplji. Pluća (pulmones) se nalaze u bočnim delovima grudne duplje, obmotana plućnom maramicom (pleura).

Pluća su glavni organi za disanje, u kojima se venska krv pretvara u arterijsku. Postoje dva plućna krila, levo i desno. Nalaze se u grudnoj duplji. Između oba pućna krila, u srednjem delu grudne duplje, nalaze se: srce u srčanoj kesi, dušnik i dušnice, jednjak, veliki krvni sudovi, limfne žlezde, limfni sudovi i nervi.

Ukupna težina oba pluća iznosi 1200-1300g. Desno plućno krilo je malo veće i teže od levog. Svako plućno krilo obavijeno je maramicom – pleura, koja omogućuje da se pluća prilikom disanja šire i sakupljaju bez trenja. Plućna maramica ima dva lista koja prelaze jedan u drugi.

Pluća se sastoje iz velikih delova – režnjeva. Desno krilo ima tri režnja, a levo dva. Gornji deo pluća je uži, naziva se vrh pluća. Na sredini unutrašnje strane pluća nalazi se udubljenje zvano hilus pluća, kroz koje prolaze dušnice, krvni sudovi i živci. Uz hilus nalazi se nekoliko limfnih žlezda.

Disajne cevi – dušnice prodiru kroz hilus u pluća i postepeno se dele na sitnije grane i grančice. Najsitnije grančice nazivaju se bronhioli. Na njima se nalaze mehurasta proširenja, plućni mehurići – alveole, kojih ima oko 2 miliona u oba plućna krila. Svaki plućni mehurić obavijen je gustom mrežom krvnih kapilara. Između njih vrši se procesom difuzije razmena gasova: ugljen – dioksid iz krvi u kapilarima prelazi u mehurić, a zatim iz mehurića kiseonik se vraća u kapilare. Ovo je suština procesa disanja.

Da bi se vazduh iz atmosphere uneo u pluća i izbacio iz njih vrše se disajni pokreti: udisanje i izdisanje. Ovim pokretima upravlja sistem pod komandom centralnog i autonomnog nervnog sistema. Normalan broj disajnih pokreta kod odraslih osoba iznosi 16-20 u minutu, s tim da je taj broj veći kod mlađih osoba.

Svrha disanja je da se našem organizmu obezbedi preko potreban kiseonik i da se izbaci nepotreban ugljen – dioksid.

Oboljenja organa za disanje

Organi za disanje mogu da obole i tada se mora sprovesti lečenje. U velikom delu pluća može se javiti zapaljenje pri kome se u mehurićima umesto vazduha nakupljaju materije nastale usled zapaljenja. To se zove pneumonija. Ako su zapaljenjem zahvaćene i disajne cevčice onda je to bronhoneumonija. Zapaljenje plućne maramice naziva se pleuritis. Ako dolazi do sužavanja disajnih cevi u plućima, a time i otežanog disanja onda je to astma. Svaku bolest pluća treba shvatiti ozbiljno i lečenjem je treba ukloniti, da ne bi nastala ozbiljna oboljenja tipa tuberkuloze pluća ili karcinoma.

Kašalj je refleksna radnja kojom se disajni putevi čiste od nadražujućih materija i viška sluzi. Mogu ga izazvati suv i zadimljen vazduh, izduvni gasovi automobile, sluz iz nosa, alergija, ili infekcija disajnih organa. Kašalj može biti suv ili sa iskašljavanjem sluzi.

Suv kašalj može biti posledica astme ,koja je često rezultat alergijske reakcije na neku materiju u vazduhu:polen ili prašinu.Češće kašljemo zimi.Prevencija bolesti disajnih organa se satoji u izbegavanju zadimljenih prostorija i javnih mesta u toku epidemija prehlade i gripa.

Limunov sok s medom i vrelom vodom predstavlja isprobani lek protiv kašlja.

Kod svih vrsta kašlja pijte mnogo tečnosti. Voćni sok, topla voda, čaj od ploda crne ribizle će umiriti suvi kašalj i osloboditi sluz.

Kod prisustva  bolesti organa za disanje  upotrebljava se lekovito bilje koje u sebi ima dosta sluzi, izvesnih etarskih ulja, prijatnog mirisa i antiseptičke moći, nekih heterozida i saponizida i drugih korisnih hemijskih jedinjenja.

Za lakše iskašljavanje upotrebljava se sledeće lekovito bilje:
Beli i crni slez, podbel, slatki koren, iđirot, oman, jagorčevina, sapunjača, turčinak, pupoljci od jablana, crne topole i bora, slatka paprat, anis, morač, dunjino seme, bagremov i lipov cvet, ljubičica, daninoć, bršljan, kozlac, klekinje, zova, majoran, beli luk, islandski lišaj, plućnjak, bokvica, miloduh, nana, divizma i neko dr. bilje.

Postoji veliki broj raznovrsnih mešavina bilja koje se uspešno upotrebljavaju za lakše iskašljavanje – čišćenje pluća.

recept4
Primeri čajnih mešavina.

Čaj 1 – smeša  morača i anisa, ili od cveta podbela, crnog i belog sleza

Čaj 2 – čaj napravljen od jednakih delova morača, plućnjaka, bokvice i podbela

Čaj 3 – za ublažavanje kašlja mešavina morača, islandskog lišaja i belog sleza, sa malim dodatkom nane.

Čajevi za iskašljavanje piju se zaslađeni, najbolje lipovim ili šumskim medom. Mogu se koristiti i razni voćni sokovi.

recept3